مقالات آموزشی
66بازدید
بحران مالی آسیا در سال 1997
1401/02/22
مقالات آموزشی

بحران مالی آسیا، یکی دیگر از بحران‌ های مهم ارزی بود که در دهه 1990 رخ داد. این بحران، ابعاد حماسی به خود گرفت. این به این دلیل است که تنها در یک کشور، یعنی تایلند،  شروع شد که واحد پول آن با حمله سفته بازان مواجه شد. با این حال، در یک بازه زمانی بسیار کوتاه، بحران، کل منطقه جنوب شرق آسیا را فرا گرفت. کشورهایی مانند ویتنام، مالزی و اندونزی، همگی درگیر این بحران شدند که تقریبا بدون هیچ هشدار قبلی ظاهر شد.

این پدیده گسترش سریع بحران به چندین کشور، «سرایت آسیایی» نامیده می شود. در این مقاله، به طور مفصل به این رویدادها می پردازیم.

وابستگی به دلار

وابستگی به دلار، ویژگی مشترک همه بحران های ارزی بود که در دهه 1990 رخ داد. با این حال، بر خلاف کشورهای آمریکای جنوبی، کشورهای آسیایی پایه های بیش از حد ضعیفی نداشتند. این بدان معنی است که آنها ارزهای خود را بیش از حد افزایش نمی دهند و در عین حال، وابستگی ها را حفظ می کنند و در نتیجه، ارزش آن را بیش از حد می کنند. در واقع، قبل از بحران، این اقتصادهای آسیای جنوبی به شدت در حال رشد بودند و بنابراین، در میان مقاصد سرمایه‌ گذاری که بازده خوبی ارائه می‌ کردند، بالای لیست بودند!

با این حال، وابستگی به دلار از طرق مختلف، آسیب شدیدی به این اقتصادها وارد کرد. اولا، باعث شد ارزش این ارزها با افزایش ارزش دلار افزایش یابد. این امر باعث شد صادرات از این کشورها، در مقایسه با صادرات از کشورهای دیگر، مانند چین، هنگ کنگ و تایوان، گران شود. اقتصادهایی مانند تایلند و اندونزی، بخش عظیمی از تجارت صادراتی خود را در نتیجه این وابستگی به دلار از دست دادند.

همچنین، وابستگی پایدار به دلار، منجر به ورود بیش از حد سرمایه خارجی به تایلند شد. این پول در بازارهای سهام پس انداز شده بود که شاهد افزایش بی‌ سابقه ‌ای بود که به این نظریه که اقتصاد این کشورهای آسیایی در حال تغییر است، اعتبار می ‌بخشید. بدون وابستگی، افزایش جریان ورودی، دلار را گران ‌تر می ‌کرد و در نتیجه، جریان سرمایه‌ گذاری بیشتر به بازارهای سهام را متوقف می‌ کرد.

در نهایت، اقتصادهای آسیایی مجبور بودند مقدار زیادی از ذخایر فارکس را نگه دارند تا وابستگی ارزی خود را با دلار حفظ کنند. با افزایش حملات سفته‌ بازی، بانک‌ های مرکزی مجبور شدند از این ذخایر برای دفاع از ارزش پول خود و حفظ نرخ‌ های از پیش تعیین ‌شده ارز استفاده کنند.

گسترش اعتبار

در طول دهه 1990، اقتصادهای آسیای جنوب شرقی نیز با یکی از بزرگترین توسعه های اعتباری قرن مواجه بودند. بانک ‌ها به‌ سرعت به شرکت ‌های خصوصی وام می ‌دادند، علیرغم این واقعیت که این شرکت ‌ها قبلا هم بسیار اهرمی بودند. بانک های آسیای جنوب شرقی، روابط بسیار خوبی با دولت ها داشتند. به این ترتیب، همه آنها تصور می کردند که در صورت بروز بحران، دولت باید مداخله کند و به اعطای وام های پرخطر ادامه دادند.

پول به دست آمده از وام ها، راه خود را به بازارهای سهام و املاک و مستغلات پیدا کرد. سرمایه گذاران خارجی، قبلا قیمت دارایی ها را به سمت بالا هدایت کرده بودند. سرمایه‌ گذاران داخلی که وام ‌های بانکی خود را در چنین دارایی ‌هایی سرمایه ‌گذاری کردند، این امر را تشدید کردند.

قیمت های بالاتر دارایی، یک چرخه خود تقویت گر ایجاد کرد که در آن، دارایی های با قیمت بالاتر به عنوان وثیقه برای صدور وام های بیشتر استفاده می شد که به نوبه خود، باعث افزایش قیمت دارایی ها می شد! بدتر از آن، بیشتر بانک های آسیایی عمدتا با پول قرض گرفته شده تامین مالی می شدند. سهامی که بانک ها در اختیار داشتند، بسیار کمتر بود و بنابراین، وقتی وام ها خراب شدند، بانک ها شروع به ورشکستگی کردند و این بحران در سراسر کشورها گسترش یافت!

حملات ارزی

دهه 1990، دوران سفته بازان ارز بود. آنها متوجه شدند که بانک مرکزی تایلند ذخایر کافی برای دفاع از وابستگی خود در برابر دلار را ندارد. در نتیجه، بات (واحد پول تایلند) مورد حمله سفته بازی قرار گرفت و ظرف چند ساعت پس از فروش بسیار سنگین، بات باید پذیرای بازارها می شد. این به این دلیل است که بانک مرکزی تایلند، ذخایر کافی برای محافظت از وابستگی نداشت. در اصل، سفته بازان در بازار آزاد، با بانک مرکزی تایلند رقابت کردند و پیروز شدند!

از دست دادن بانک مرکزی تایلند، نقطه عطفی بود زیرا سفته بازان توجه خود را به سایر اقتصادهای منطقه معطوف کردند. حملات سفته بازی، علیه چندین کشور در منطقه که به دلار وابسته بودند روی می‌ داد. فیلیپین مجبور شد ارز خود را شناور کند. موارد مشابهی در مورد رینگیت (واحد پول مالزی) و روپیه (واحد پول اندونزی) اتفاق افتاد. این دومینو، حتی به اقتصادهای توسعه یافته مانند کره جنوبی، هنگ کنگ و تایوان نیز سرایت کرد. با این حال، آنها با چند آسیب جزئی از این بحران جان سالم به در بردند.

با این حال، لازم به ذکر است که بازار فارکس تنها بازار درگیر با بحران در این کشورها نبود. اکثر این ارزها بیش از یک سوم ارزش خود را از دست دادند. در نتیجه، پول فعال خارجی به سرعت از این کشورها خارج شد. این امر، منجر به فروش گسترده ای شد که در نتیجه آن، بازارهای سهام محلی و بازارهای املاک نیز با سقوط های تاریخی مواجه شدند.

بحران آسیا در سال 1997 جهان را متوجه کرد که اقتصادهایی که به نظر می ‌رسید در حال رشد بودند به سرعت ورشکست شدند! قدرت بازارهای فارکس و سفته بازان ارز، بار دیگر تثبیت شد و ارزهایی که به ارزهای دیگر وابسته شده بودند، بار دیگر به ضرورت نگهداری مقادیر زیادی ذخایر ارزی برای دفع حملات سفته بازی، پی بردند.